Φέρνετε στην κουβέντα κάτι που σας ενοχλεί. Την ακαταστασία στην κουζίνα, μια δουλειά που ξεχάστηκε, ή κάτι πιο βαθύ, όπως την ανάγκη για περισσότερη εγγύτητα ή την ανησυχία σας για τις δυσκολίες του παιδιού σας στο σχολείο.
Ο/Η σύντροφός σας σωπαίνει.
Έχει αποσπαστεί; Σας αγνοεί; Δεν είναι ξεκάθαρο, κι έτσι ρωτάτε ξανά, ήρεμα.
Τότε εκείνος/εκείνη αμύνεται απότομα: επισημαίνει κάτι που εσείς ξεχάσατε, ότι δεν αναγνωρίζετε ποτέ την προσπάθειά του/της ή ότι σκόπευε να το κάνει, απλώς δεν του/της δίνετε ποτέ τον χρόνο.
Και να ’μαστε πάλι.
Σχεσιακό déjà vu: ο καβγάς που δεν λέει να τελειώσει
Ο επώδυνος κύκλος καβγάδων και τελικά η παραίτηση του ενός ή και των δύο χωρίς να έχει λυθεί τίποτα, έχει ήδη τεθεί σε κίνηση.
Είναι θέμα χρόνου να υψωθούν οι τόνοι, να νιώσετε πιο απελπισμένοι να το διορθώσετε και να ακουστείτε πραγματικά. Όσο πιο έντονοι γίνεστε, τόσο περισσότερο ο/η σύντροφός σας απογοητεύεται και αποσύρεται.
Μετά, και οι δύο νιώθετε τραγικά μόνοι. Πληγωμένοι. Μπερδεμένοι.
Γιατί δεν μπορούμε να το σταματήσουμε αυτό; Τι μας συμβαίνει;
Η σχέση σας δεν είναι χαλασμένη. Έχετε παγιδευτεί σε ένα επώδυνο μοτίβο
Πολλά ζευγάρια βιώνουν αυτόν τον φαύλο κύκλο, όπου ο ένας σύντροφος αναζητά τη σύνδεση και ο άλλος αποσύρεται.
Στη θεραπεία ζεύγους αυτό περιγράφεται ως ένας επαναλαμβανόμενος αρνητικός κύκλος που συχνά ονομάζεται pursuer / withdrawer cycle.
Πρόκειται για ένα από τα πιο συχνά μοτίβα που φέρνουν τα ζευγάρια στη θεραπεία.
Ο ένας σύντροφος, όταν νιώθει αποσύνδεση, πλησιάζει: ζητά συζήτηση, κάνει ερωτήσεις, επιμένει να αλλάξει κάτι.
Ο άλλος προσπαθεί να αποτρέψει την κλιμάκωση της έντασης κάνοντας ένα βήμα πίσω, σωπαίνοντας ή κλείνοντας συναισθηματικά.
Και οι δύο, στην πραγματικότητα, αναζητούν το ίδιο πράγμα: ασφάλεια και σύνδεση απλώς με διαφορετικό τρόπο.
Δεν συμβαίνει επειδή κάποιος δεν αγαπά ή «δεν ξέρει να σχετίζεται».
Συμβαίνει γιατί και οι δύο προσπαθείτε να προστατεύσετε τον εαυτό σας και τη σχέση με τρόπους που έχουν συναισθηματικό νόημα, αλλά συγκρούονται στην καθημερινή αλληλεπίδραση.
Η σχέση σας δεν είναι χαλασμένη.
Είστε ένα από τα πολλά ζευγάρια που χρειάζονται υποστήριξη για να κατανοήσουν ο ένας τον άλλον, να φτάσουν στη ρίζα του πόνου και να σπάσουν τον κύκλο.
Τι είναι ο κύκλος «ο ένας πλησιάζει – ο άλλος αποσύρεται»;
Η περιγραφή αυτή προέρχεται από τη Θεραπεία Εστιασμένη στο Συναίσθημα (Emotionally Focused Therapy – EFT), μια τεκμηριωμένη θεραπευτική προσέγγιση για ζευγάρια, βασισμένη στη θεωρία του δεσμού και στη συναισθηματική ανταπόκριση.
Ο σύντροφος που αναζητά τη σύνδεση είναι εκείνος που φέρνει τα ζητήματα, ζητά διαβεβαίωση και θέλει να μιλήσει. Όταν νιώθει συναισθηματική απόσταση, η έντασή του αυξάνεται. Όχι επειδή θέλει να επιτεθεί, αλλά επειδή φοβάται την απώλεια της εγγύτητας.
Ο σύντροφος που αποσύρεται χρειάζεται χώρο για να ρυθμιστεί, να ηρεμήσει ή να αποφύγει μια σύγκρουση που βιώνει ως απειλητική. Μπορεί να φαίνεται απόμακρος, όμως συνήθως προσπαθεί να μη χειροτερέψει τα πράγματα. Η σιωπή του πηγάζει συχνά από φόβο, όχι από αδιαφορία.
Παρότι βιώνετε τη σχέση σας πολύ διαφορετικά, και οι δύο κινήσεις γεννιούνται από μια βαθιά ανάγκη για σύνδεση και έναν έντονο φόβο απώλειας του δεσμού.
Πώς βιώνεται αυτός ο κύκλος από μέσα
Αν είστε ο σύντροφος που αναζητά τη σύνδεση:
- Νιώθετε έντονη ανάγκη για απαντήσεις, εγγύτητα ή επιβεβαίωση.
- Ανησυχείτε ότι νοιάζεστε περισσότερο από τον άλλο.
- Φοβάστε ότι «είστε υπερβολικοί», αλλά δεν ξέρετε πώς αλλιώς να φτάσετε στον άλλον.
Αν είστε ο σύντροφος που αποσύρεται:
- Νιώθετε υπερφορτωμένοι και πιεσμένοι.
- Θέλετε να διορθωθεί η κατάσταση, αλλά αισθάνεστε πως ό,τι κι αν πείτε θα είναι λάθος.
- Νοιάζεστε βαθιά, όμως το να το εκφράσετε μοιάζει επικίνδυνο ή αδύνατο.
Γιατί αυτός ο κύκλος δεν σταματά εύκολα
Ο κύκλος αυτός τρέφεται από τον εαυτό του και με τον χρόνο γίνεται πιο έντονος. Όσο περισσότερο ο ένας σύντροφος προσπαθεί να πλησιάσει, τόσο περισσότερο ο άλλος αποσύρεται. Και όσο περισσότερο ο ένας κλείνεται, τόσο πιο έντονα ο άλλος προσπαθεί να αποκαταστήσει τη σύνδεση. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος πόνου και αυτοπροστασίας, που κανείς δεν ξέρει πώς να σπάσει μόνος του.
Στην πράξη: τι μπορεί να αλλάξει
Μερικές μικρές αλλά ουσιαστικές μετατοπίσεις που μπορούν να αρχίσουν να αλλάζουν τον κύκλο:
- Ονομάστε το μοτίβο. Όταν γίνει «εμείς απέναντι στον κύκλο» και όχι «εγώ απέναντι σε εσένα», αλλάζει το κλίμα.
- Κάντε παύση. Πάρτε μια ανάσα όταν νιώσετε τον κύκλο να ενεργοποιείται. Μπορείτε να πείτε:
«Χρειάζομαι λίγο χρόνο για να ηρεμήσω, ώστε να μπορέσω να είμαι παρών/παρούσα με τον τρόπο που θέλω.» - Εκφράστε τα βαθύτερα συναισθήματα. Κάτω από τον θυμό κρύβονται συχνά φόβος, λύπη ή μοναξιά.
«Φοβάμαι ότι σε χάνω» αντί για «ποτέ δεν με ακούς». - Ασκηθείτε στη μικρή ευαλωτότητα. Όσο πιο συχνά εκφράζετε τις ανάγκες σας ήρεμα, τόσο μεγαλύτερη ασφάλεια δημιουργείται.
- Ζητήστε υποστήριξη. Όταν ο κύκλος μοιάζει ανθεκτικός, ένας θεραπευτής εκπαιδευμένος στην EFT μπορεί να βοηθήσει ώστε και οι δύο να νιώσετε ότι σας βλέπουν, σας ακούν και σας καταλαβαίνουν, ανοίγοντας τον δρόμο για βαθύτερη σύνδεση.
